Design Patterns trong Python

Mẫu thiết kế Prototype trong Python

Sao chép một đối tượng đã cấu hình sẵn rồi đổi vài trường, thay vì tạo mới từ đầu.

  • Nâng cao
  • Đọc trong 3 phút
  • 1 ví dụ chạy được
Bạn sẽ học được gì
  • Phương thức clone() dựa trên copy.copy
  • Sao chép nông và sao chép sâu
  • Khi nào nhân bản tốt hơn tạo mới
published = draft.clone()
bản gốc
  • status: Draft
bản sao
  • status: Published
  • thay đổi độc lập

Nhân bản rồi chỉnh sửa

Vấn đề

Đôi khi tạo một đối tượng (object) từ đầu rất chậm hoặc phức tạp, trong khi bạn đã có một object gần đúng: một tài liệu đã cấu hình, một kẻ địch trong game đã chỉnh thông số. Sao chép object đó rồi đổi vài trường sẽ đơn giản hơn dựng một cái mới.

Hình dung đời thường

Mẫu Prototype giống photo một tờ đơn đã điền. Thay vì viết lại mọi thứ, bạn photo tờ đơn và chỉ sửa những ô khác. Bản gốc vẫn y nguyên.

Từ việc photo tờ đơn đến code
draft = Document("Draft")📝 Tờ đơn gốc đã điền
draft.clone()📠 Photo một bản
published.status = "Published"✏️ Sửa một ô trên bản photo
draft.status📄 Bản gốc vẫn ghi Draft
Nhân bản object có sẵn, rồi chỉnh bản sao.
Định nghĩa ngắn gọn

Mẫu Prototype tạo object mới bằng cách sao chép một object có sẵn (bản mẫu) rồi chỉ sửa những chỗ cần khác đi.

Những điểm quan trọng

  1. clone() trả về copy(self), một object mới có cùng giá trị thuộc tính.
  2. published là object riêng, nên đổi published.status không ảnh hưởng draft.
  3. copy tạo bản sao nông (shallow copy): list hay dictionary lồng bên trong vẫn bị dùng chung.
  4. Kết quả in Draft cho bản gốc và Published cho bản sao.

Khi nào nên sử dụng?

  • Object thiết lập tốn kém hoặc phức tạp: sao chép một cái có sẵn rồi chỉnh lại.
  • Bản mẫu như tài liệu, đơn vị trong game hay cấu hình.
  • Lưu một trạng thái ban đầu để tạo nhiều biến thể từ đó.

Khi nào chưa cần

  • Object tạo từ đầu rất rẻ: cứ gọi constructor.
  • Object giữ tài nguyên như file đang mở hay kết nối, vốn không nên sao chép.

Code ví dụ

Chạy code →
main.py
from copy import copy


# Prototype: clone an existing configured object.
class Document:
    def __init__(self, status):
        self.status = status

    def clone(self):
        # Return a shallow copy of this configured object.
        return copy(self)


draft = Document("Draft")
published = draft.clone()
published.status = "Published"
print(draft.status)
print(published.status)
Lấy nút Run cho ví dụ này

Kết quả khi chạy

Draft
Published

Giải thích code

Phương thức clone() dùng hàm copy() để tạo ra một bản sao độc lập của đối tượng Document. Khi thay đổi trạng thái của bản sao thành Published, đối tượng gốc vẫn giữ trạng thái Draft. Lưu ý copy() chỉ tạo bản sao nông (shallow copy). Nếu đối tượng chứa list hoặc dictionary bên trong, bạn có thể cần dùng deepcopy().

Thay đổi giá trị và chạy chương trình bằng trình chạy Python online của CodeUtility mà không cần cài Python.

Bài tập mở rộng

Hãy thử chỉnh sửa code theo các gợi ý dưới đây. Tự thay đổi và quan sát kết quả sẽ giúp bạn hiểu bài sâu hơn nhiều so với chỉ đọc code.

  1. Thay đổi domain của ví dụ nhưng vẫn giữ nguyên cấu trúc của design pattern.
  2. So sánh design pattern với một implementation đơn giản hơn và giải thích các trade-off.
  3. Viết test cho từng thành phần trước khi thêm một implementation khác.
Chạy trong trình biên dịch Python →

Lỗi hay gặp

Dùng bản sao nông cho dữ liệu lồng nhau

copy() dùng chung các list bên trong, nên sửa list của bản sao cũng làm đổi bản gốc.

Sai
from copy import copy
clone = copy(document)  # document.tags is shared
Cách sửa
from copy import deepcopy
clone = deepcopy(document)

Bạn học xong bài này chưa?

Đánh dấu đã học để theo dõi tiến độ của bạn.